Katrien Peenen en Hyo Jung De Smet
Goed onderwijs begint bij de basis. Voor Uitgeverij Zwijsen betekent dat een focus op de kleuterklas en het eerste leerjaar. “Geen tactische zet, maar een bewuste keuze: hier kunnen we echt het verschil maken voor kinderen én leerkrachten”, verkondigen directeur Katrien Peenen en uitgeefmanager Hyo Jung De Smet in koor.
Zwijsen is een atypische uitgeverij in Vlaanderen. Vooral in de kleuterklas en het eerste leerjaar hebben ze een plek verworven in het hart van de leerkrachten. Zowat iedereen kent de avonturen van Jules in de eerste kleuterklas en twee op de drie scholen gebruikt de methode Veilig leren lezen in het eerste leerjaar. Die jarenlange ervaring, gecombineerd met de grote veranderingen in het onderwijslandschap, leidde tot een duidelijke keuze: zich nog sterker specialiseren in de jonge leeftijdsgroep waarin ze het meeste verschil kunnen maken. “Net daar hebben we expertise opgebouwd en, vooral, vertrouwen”, zegt Katrien Peenen.
Volgens Peenen begint alles bij het begin. “Wie niet investeert in de kleuterklas, ziet dat probleem onvermijdelijk terugkeren in het eerste leerjaar. Leerkrachten moeten daar meteen bijsturen en halen hun doelen moeilijker. Zo verplaatst de achterstand zich jaar na jaar.”
De nieuwe minimumdoelen versterken die redenering. Waar vroeger zes jaar tijd was om een kind stap voor stap te laten groeien, ligt het echte vertrekpunt nu al in de derde kleuterklas. “De druk komt lager in het systeem te liggen, en dan is het logisch om ook daar te beginnen.”
Wetenschappelijke basis
Die overtuiging is niet alleen praktijkgedreven, maar ook stevig wetenschappelijk onderbouwd. “De vraag naar wetenschappelijke onderbouwing vanuit de overheid versterkt ons”, zegt Hyo Jung De Smet. “Wij werken al jaren samen met onderzoekers en experten. Niet omdat dat commercieel de makkelijkste weg is, maar omdat je zo de lat juist legt.”
“Klaar voor een goede start betekent voor ons niet sneller gaan, maar slimmer opbouwen.”
Bij Zwijsen vertrekken ze altijd van de theorie en toetsen die daarna aan de praktijk. “De praktijk mag richting geven, maar verlaagt de lat ook snel. En als je de lat verlaagt, eindig je er net onder.”
Daarom is starten bij jonge kinderen cruciaal. ‘Klaar voor een goede start’ betekent voor ons niet sneller gaan, maar slimmer opbouwen: stap voor stap en leerjaar na leerjaar. “Zoals bij een huis: eerst een stevige fundering, dan pas verder bouwen. Zonder die basis blijf je herstellen.”
Zorgen wegnemen
In deze aanpak staan de leerkrachten centraal. “Onze grootste zorg is om iedereen mee te krijgen, op een positieve manier”, zegt Katrien. “Niet door te zeggen: zo moet het. Maar door te ondersteunen en gerust te stellen.”
“Het is paradoxaal:
hoe methodischer je werkt,
hoe vrijer je wordt.”
Hun bezorgdheden zijn reëel. Leerkrachten zien alleen maar meer werk op zich afkomen. Ze hebben nu al volle klassen, grote verschillen tussen kinderen en nu ook nog minimumdoelen. Vooral bij kleuterleerkrachten leeft onzekerheid. “Ze zijn opgeleid als kleuterleerkracht, niet als leerkracht lager onderwijs. En nu komen daar vakdisciplines en minimumdoelen bij.”
De oplossing ligt in vereenvoudiging, niet in extra verwachtingen. En daar wordt bij Zwijsen keihard aan gewerkt. Alles wat een leerkracht nodig heeft, wordt samengebracht op één plek, met zo weinig mogelijk administratie en gedoe, maar vooral veel duidelijkheid. Het materiaal is herkenbaar, jaar na jaar. De leerkracht brengt één verhaal, opgebouwd in verschillende lagen. “Sterke en zwakkere leerlingen werken rond dezelfde doelen, elk op hun eigen niveau.”
Die structuur zorgt voor rust in de klas. “Het is paradoxaal: hoe methodischer je werkt, hoe vrijer je wordt, zeggen leerkrachten. Het geeft houvast.”
De keuze is helder. Niets doen is geen optie. “De vrijblijvendheid is weg. We beginnen bij het begin, niet omdat het makkelijk is, maar omdat het noodzakelijk is: voor de leerkracht, het kind en het hele systeem.”
