1. De best mogelijke kansen voor iedereen
De Vlaamse Regering windt er geen doekjes om: de minimumdoelen zijn bedoeld om àlle leerlingen de best mogelijke kansen in het onderwijs te bieden. Want meer kennis in de klas betekent meer gelijke kansen, ook voor leerlingen die dat minder van thuis uit meekrijgen. De minimumdoelen gelden ook zowel voor het gewone als het buitengewone onderwijs, zodat overstappen makkelijker wordt.
Dit alles is koren op de molen voor Uitgeverij Zwijsen: wij geloven dat alle leerlingen kans moeten krijgen op goed onderwijs, we willen geen eilandjes met beter of minder goed onderwijs, we leggen al langer de lat hoger voor alle leerlingen. Niet voor niets wordt bijvoorbeeld onze methode Veilig leren lezen door leerkrachten eerste leerjaar bijna unaniem als de kwaliteitsreferentie gezien.
De minimumdoelen heten overigens zo omdat scholen de vrijheid hebben voor zichzelf de lat nog hoger te leggen.
En ook hier volgt Uitgeverij Zwijsen: onze methoden geven in de handleiding dan wel een lesverloop aan, ze geven leerkrachten ook voldoende ruimte om zelf te bepalen hoe ze lesgeven. Overigens hebben ook leerlingen baat bij verdere personalisering, denk maar aan beter presterende leerlingen die extra uitdaging nodig hebben.
2. Inzetten op kennis
Er wordt al eens gesmaald dat de minister losse feitjes in het hoofd van de leerlingen wil drillen, het zogenaamde “kennisrijke curriculum”. Maar het gaat in de minimumdoelen niet om feiten, maar vooral om kennis die leerlingen moeten kunnen toepassen, interpreteren, herhalen en verdiepen. Dus: niet alleen weten dàt, maar ook weten hoé. De minister ging daarvoor de inspiratie onder andere in Engeland halen.
Maar ze had zo ver niet moeten kijken: ook wij van Zwijsen geloven in context, herhaling en verdieping. Onze methoden voor lezen, rekenen, spelling en schrijven, werken allemaal thematisch (of, zoals wij dat noemen, met ankers) waarbij we kennis over de wereld en over woordenschat systematisch opbouwen. Thema’s benaderen we met open denkvragen, vanuit verschillende invalshoeken en in meerdere domeinen en activiteiten. Bovendien voorzien al onze methoden heel veel ruimte voor herhalen (‘automatiseren’, zoals dat dan heet).
3. Samenhang tussen vakken en leerjaren
Net zoals kennis méér is dan losse feitjes, is een goed curriculum méér dan losse vakken in op zichzelf staande leerjaren. Het decreet over de minimumdoelen spreekt over coherentie, zowel binnen vakken (verticale coherentie), tussen vakken binnen eenzelfde leerjaar (horizontale coherentie), als over leerjaren en vakdisciplines heen (diagonale coherentie).
Zwijsen gelooft fundamenteel dat het eerste leerjaar een ‘uniek’ jaar is. Het is een scharnierjaar tussen kleuteronderwijs en de rest van het basisonderwijs; en het legt de basis voor een succesvolle schoolcarrière. Daarom mikken wij vooral op horizontale samenhang tussen de vakken van dat eerste leerjaar: Veilig leren lezen, Ik pen, Cosmo en Rekentop bouwen op elkaar voort, en gebruiken bijvoorbeeld dezelfde ankers, kleuren en pictogrammen. Niet voor niets beschouwen vele leerkrachten Zwijsen als dé specialist van het eerste leerjaar.
4. Focus op Nederlands en wiskunde
En als we dan toch bezig zijn met onszelf op de borst te kloppen: Uitgeverij Zwijsen is vooral de specialist van leren lezen. Meer dan 70% van de leerkrachten in het eerste leerjaar gebruiken Veilig leren lezen.
Dus als de minister stelt dat ‘Nederlands de taal is die leren mogelijk maakt’ en dat ze dan ook gaat ‘voor ambitieuze minimumdoelen Nederlands’, dan zijn wij daar helemaal klaar voor.
Maar naast Nederlands is ook wiskunde een belangrijke focus in de minimumdoelen voor het basisonderwijs. Minimaal de helft van de onderwijstijd in het lager onderwijs moet zelfs naar wiskunde en Nederlands gaan.
Bij Zwijsen hebben we daar gelukkig niet op gewacht. We lanceren binnenkort onze nieuwe wiskundemethode Rekentop. En ook die past helemaal in onze horizontale coherente aanpak voor het eerste leerjaar.
5. De kleuters doen mee
Internationale studies wijzen op het belang van een doorgaande lijn van kwalitatief kleuteronderwijs naar de daaropvolgende leerjaren. En daarom gelden vanaf straks ook minimumdoelen voor het derde kleuterjaar, precies om de overgang naar het basisonderwijs te vergemakkelijken. Ook hier ligt een focus op Nederlands en wiskunde.
Naast het eerste leerjaar focust Zwijsen op het kleuteronderwijs. Onze Dag Jules!, Dag Loeloe! en Dag Pompom! zijn begrippen voor vele kleuterleerkrachten, ze vormen ook een verticaal doorgaande lijn naar onze methoden in het eerste leerjaar, zoals Veilig leren lezen, Cosmo, Ik pen en Rekentop.
De minimumdoelen worden voor vele leerkrachten in het kleuteronderwijs waarschijnlijk een aanpassing. Maar Zwijsen staat klaar om hen bij die verandering te begeleiden.
6. De wetenschap kijkt mee
Minister van Onderwijs Zuhal Demir (het kabinet, de Vlaamse Regering) hamert graag – en terecht – op het belang van de wetenschap bij het vormgeven van haar beleid. Bij het onderbouwen van de minimumdoelen, betrekt ze nationale en internationale experten uit de onderwijs- en academische wereld die voortbouwen op wetenschappelijke inzichten rond leren en kennis.
Dat hebben we dan ook gemeen met de minimumdoelen: ook de methoden van Uitgeverij Zwijsen worden mee ontwikkeld door gerenommeerde wetenschappers en onderwijsexperts. Een goede start is de basis van een goede schoolcarrière, en dus moet die zelf ook op een stevige basis starten.
Maar behalve wetenschappers betrekken we ook leerkrachten bij onze methoden; naast de theorie baseren we ons dus ook op de klaspraktijk.
7. Want het start allemaal met sterke leerkrachten
Wat ook de theorie zegt, goed onderwijs start altijd met goede leerkrachten. In haar decreet voorziet de Vlaamse Regering middelen om leerkrachten te leren werken met de nieuwe minimumdoelen. Ze wil ook de pedagogische begeleidingsdiensten verder professionaliseren. Er komen inspiratiescholen die als eerste de overstap maken en, zoals de naam zegt, daarbij als inspiratie kunnen dienen voor anderen.
Zwijsen zet al sinds jaar en dag middelen in voor de ondersteuning van leerkrachten. Via onze diverse methoden uiteraard, maar ook met trainingen en webinars, de Zwijsen Academy, via blogs en FAQ’s, en via onze adviseurs die zowel spontaan als op aanvraag graag bij scholen langsgaan om tips en advies te geven. En die leerkrachten overigens ook online en via sociale media graag en vaak ondersteunen.
Maar we doen meer dan leerkrachten ondersteunen; want alles begint met luisteren. We leggen niets top-down op, maar organiseren bijvoorbeeld jaarlijks een grote bevraging om te weten welke behoeften er leven in de klas. Daarnaast staan we continu in contact met leerkrachten voor, tijdens en na de ontwikkeling van onze methoden.
